Vakantiekerk in Passau

In mei 2022 waren we in Passau aangekomen voor een bootreis over de Donau. Na een hotelovernachting hadden we een paar uur te overbruggen voor we aan die reis konden beginnen, dus stapten we wat rond.

In de oude binnenstad, in het puntje van Beieren tegen de Oostenrijkse grens aan, komen drie rivieren bijeen: de Inn, de Ilz en de Donau. Hoewel de Inn de breedste is wordt het vervolg van deze drie stromen toch Donau genoemd, omdat de oorsprong van de Donau het verste weg ligt van Passau en de Donau het meeste water naar Passau aanvoert.

In de binnenstad bevindt zich onder andere een prachtige kathedraal in barokstijl: de St. Stephan Dom uit 1668. Het is de hoofdkerk van het bisdom Passau. De kerk heeft een orgel dat bekendstaat als één van de grootste kerkorgels ter wereld. Het heeft 17.794 pijpen met een totaal van 233 registers! In 1924 tot 1928 werd een groot orgel gebouwd door Georg Friedrich Steinmeyer en het werd uitgebreid in 1993 door Eisenbarth tot ten slotte vijf orgels en vier klokkenspelen. Alle orgels kunnen vanaf één speeltafel worden bespeeld. Er worden elk jaar vanaf 2 mei dagelijks concerten gegeven vanaf 12.00 uur.

En laten wij nu net om die tijd toevallig daar langs kuieren, een concertkaartje kopen, (want je moet de tijd toch doorkomen), en plaatsnemen in de banken.

En toen begon het orgel (beter: de orgels!) te spelen met een zo’n overweldigend geluid, met zo’n totaal beslag op de ruimte, dat het ons de adem benam!

De organist zette in met een preludium van Franz Tunder en de machtige klank uit het Hauptorgel bulderde door de barokke Dom. Verrassend genoeg bleek het grootste orgel ter wereld ook een beetje synthesizer te zijn: er twinkelde ook een carillon. Een half uur lang werden we overspoeld door werken waarvan we de namen niet wisten we en genoten! Wat een goede start van een daarna mooie reis!

Wim en Hennie van der Linden

Vakantiekerk in Amsterdam

‘Wat fijn dat jullie er allemaal zijn! Iedereen hier in dit mooie gebouw en ook alle lieve mensen die met ons meedoen en meeleven via internet’, zo vangt de dienst in de Dominicuskerk meestal na het inzingen van het koor aan op zondagmorgen om 11.00 uur. Wij zijn in die prachtige kerk van P.J.H. Cuypers 32 jaar geleden getrouwd. Iedereen kent Cuypers natuurlijk als de architect van het Rijksmuseum en het Centraal Station in Amsterdam. Hij ontwierp ook de grote troon die in de Ridderzaal staat en waarop ons staatshoofd op Prinsjesdag de troonrede voordraagt. Ik vind deze Dominicuskerk (foto hierboven) het mooiste ontwerp dat hij heeft gemaakt.

In de ‘Dominicus’ is ruim zestig jaar geleden een oecumenische gemeente ontstaan van mensen uit allerlei kerken en geloven. Er wordt elke zondag prachtig gezongen. Het koor, ondersteund door dirigent en organist, zingt veel liederen van Huub Oosterhuis, maar ook van anderen, zoals Ida Gerhardt. De overdenkingen worden georganiseerd door het liturgisch team dat bestaat uit protestantse en katholieke voorgangers. De afgelopen weken stond het thema ‘Vrijheid’ centraal en dat werd door gastsprekers heel verschillend behandeld. Op de actualiteit toegesneden…

Elke dienst eindigt met de viering van de Eucharistie, de dienst van de Tafel. Dit Avondmaal is een centraal moment in de viering, maar is ook heel goed georganiseerd op verschillende uitdeelplekken en het stukje matse wordt gedoopt in de wijn.

Het meeste houdt mij bezig dat op de zondagen dat wij de dienst volgen, ik eigenlijk wil dat de dienst niet stopt. Het is een liturgie die wordt vertaald in betovering. Ik geniet van de warmte in het taalgebruik, de tijd die wordt genomen voor rust en inkeer in de dienst, de schitterende muziek en zang en de sacrale omgeving van de prachtig gerestaureerde kerkruimte. En van het onmisbare ritueel van brood en wijn dat elke dienst wordt gevierd. De sfeer en de gezamenlijke geloofsbeleving is zo intens dat ik mij er maar moeilijk los van kan maken. En wij staan daar niet alleen in. Er zijn op zondag ongeveer 400 mensen die de Dominicus digitaal opzoeken. Tijdens de coronapandemie waren er nog veel meer.

Wie wil meemaken waarom de Dominicus mij zo aanspreekt, kan terecht op internet. De diensten worden daar gestreamd en kunnen net als bij ons worden teruggezien.

Gij Eeuwige
Zoveel gebroken in uw schepping
Gekwetste zielen
Verlamde lichamen
Verkrampte geesten
Ongeziene kinderen
Vergeten mensen
Verschroeide aarde
Vervuilde lucht

Maar ongebroken is uw liefde
En ongebroken de liefde van uw kind
En ongebroken de kracht
Van dat aloude gebaar
Van het breken van het brood
En het delen van de wijn
Om ons er aan te herinneren
Dat mens-zijn betekent
Leven uit genade
In dankbaarheid
In solidariteit met vriend en vreemde
In verbondenheid met al wat leeft
Helend wat gebroken is
En zo werkend aan een nieuwe wereld.

Koos van der Steenhoven

Vakantiekerk in Embrun

In Embrun in de Hautes Alpes van Frankrijk staat de Cathédrale Notre-Dame-du-Réal, een prachtige kerk, waarvan de fundamenten in 916 werden gelegd. De kathedraal staat op een hoge rots, boven de rivier de Durance. Toentertijd maakten de Italiaanse gelovigen veel werk van de uitbreiding van het geloof en Embrun was een belangrijk strategisch punt in de toegang over de Alpen naar Frankrijk. Sommigen van jullie zullen weten hoe de Route Napoléon (de N85) dwars door de Alpen van Frankrijk naar Italië loopt.

Rond het jaar 1000 werd de basilique de ‘Notre Dame des Rois’ genoemd, want de pauselijke vorsten kwamen er graag. Tussen 1170 en 1225 is de kathedraal aan de maagd Maria gewijd en werd Embrun ook de hoofdzetel van de aartsbisschop. Lange tijd is deze kathedraal dus een basiliek geweest, omdat de aartsbisschop daar woonde. Nu is de bisdomszetel naar Gap verplaatst en heet de basiliek weer kathedraal.

Er is toen een geweldig mooi fresco geschilderd op de muur van de basiliek. Het fresco ‘de aanbidding van de drie koningen’ met prachtige kleuren verwees naar twee soorten koningen: die van het Vaticaan en van de drie wijzen uit het Oosten. In 1585 is dit fresco vernietigd door de protestanten. In de kapel aan de zijkant van de kathedraal is het fresco in ere hersteld en in 2009 onthuld. Het is één van de schitterende elementen in deze prachtige kathedraal.

Het mooiste van deze kerkbezoeken in de vakanties vind ik de rust en de eerbied die op je neerdalen, zodra je door de poort naar binnen gaat en de drukke wereld achter je laat. Er heerst een serene sfeer. Je wordt – lijkt het wel – door de drempel over te gaan dichter naar God toe gebracht. Hier mag je je zorgen voor God neerleggen. De wereld waaruit je komt, mag je relativeren. Hier is tijd voor jezelf, voor geknield bidden en nadenken over vroeger en over wat je nu beweegt.

Ik brand, net als zovelen gewend zijn, altijd kaarsjes in de kerken, maar ik koop ook altijd kaarsjes om mee naar huis te nemen. Uit deze kathedraal komen er na deze meivakantie in 2022 drie bij. Ik heb inmiddels bijna honderd kaarsjes thuis in Kralingen, allemaal met datum aangegeven, wanneer ik die heb aangeschaft. Kostbare souvenirs uit kostbare kerkgebouwen.

Koos van der Steenhoven