Reflectie van de maand

Love Grave

Love Grave

Drie kloostergemeenschappen, op loopafstand van elkaar in Oosterhout, organiseerden de afgelopen jaren drie grote tentoonstellingen van hedendaagse kunst op hun terrein: Liefde in 2017, Hoop in 2021, en Geloof in 2023. Afgelopen juli liep ik rond in de tuinen van de norbertinessen, de benedictinessen en de benedictijnen, vol respect hoe zij hun privéruimtes gedeeltelijk openstelden voor kunst – wetend dat veel meer mensen nu zich bezinnen door kunst dan door kerkdiensten. In enkele weken tijd bezochten 20.000 mensen deze tentoonstelling.  

Plotseling stond ik aan de rand van een graf – zo leek het. Tot grafdiepte zijn de letters LOVE uitgegraven. Het benam mij de adem. Het was stil op deze plek. De vele mensen stopten met praten. Veel gedachten en vele vragen komen op. Is hier liefde begraven? Is liefde dood? Zo lijkt het wel, in onze wereld. Er is zo veel geweld, zo veel zinloos geweld in alle oorlogen. Wat kan liefde daartegen doen? Het werk is gemaakt door de Egyptische kunstenares Ghada Amer, voor het eerst in 2003. Het was haar antwoord op de War on Terror, die George W. Bush was begonnen. Het was haar antwoord op de absurditeit van oorlog en wat dat met mensenlevens doet. Twintig jaar later heeft zij dit werk opnieuw gemaakt, nu met de oorlog in Oekraïne in gedachten. Het is aangrijpend om te beseffen hoe daarna de oorlog in Gaza gekomen is. Hoe veel liefde vergaat er in geweld! 

Dit werk confronteert mij met grote vragen over de zin en zinloosheid van liefde. Het confronteert mij met mijn aardsheid, stof ben ik en tot stof keer ik weer. In deze 40dagentijd wordt ons gevraagd om onszelf en onze wereld onder ogen te zien. Er zijn gebeurtenissen, waardoor liefde zinloos lijkt. Waardoor liefde dood en begraven lijkt. Al die grote vragen is Jezus aangegaan. Alle confrontaties is Jezus aangegaan. De confrontatie met het kwaad, de confrontatie met afwijzing, het weten dat zijn leven alles zou vragen. Dat zijn leven zélf gevraagd zou worden. Al vanaf zijn eigen 40 dagen in de woestijn was het duidelijk: Jezus zou niet toegeven. Hij kon niet anders dan vasthouden aan de liefde van God, ook al zou het op zijn dood uitlopen. Jezus heeft de definitieve keuze voor zijn leven uit liefde en zijn sterven uit liefde gemaakt, in de confrontatie met de ‘verzoeker’.  

Aan de rand van dit Love Grave kan ik zien hoe diep de liefde van Jezus is. Aan de rand van dit Love Grave ben ik ook met mijzelf in strijd. Hoe leeg, hoe zinloos kan liefde zijn tegenover zo veel vreselijk geweld in onze wereld. Opnieuw mag ik diep kijken: zo diep is de liefde van Jezus. Hij is daar, ook in de dood. Ik mag opnieuw kijken en opnieuw. Aan de rand van dit graf van liefde mogen mijn vragen, mijn twijfels en ook mijn liefde er zijn. Zonder dit innerlijk gesprek kom ik niet verder. Vanuit dit innerlijk gesprek vind ik mijn weg, vind ik Jezus, zijn liefde, zijn leven. 

ds Ilse Hogeweg

Voorgaande reflecties

Zo lang wij ademhalen

Hoe gaan we verder, na Pasen? Het is natuurlijk niet zo, dat we na Pasen vanzelf altijd blij zijn. De tijd na Pasen is een tijd van nieuwe bezinning op het…

Lees verder

Love Grave

Drie kloostergemeenschappen, op loopafstand van elkaar in Oosterhout, organiseerden de afgelopen jaren drie grote tentoonstellingen van hedendaagse kunst op hun terrein: Liefde in 2017, Hoop in 2021, en Geloof in 2023.

Lees verder

Iets nieuws beginnen

Na oud-en-nieuw sluiten we de feestdagen af. Volgens de traditie is 6 januari de dag dat de kerstboom opgeruimd moet worden. Het feest van Driekoningen, waar het verhaal bij…

Lees verder

Lichtdragers

In de tijd van advent richten we ons op een waakzaam, aandachtig leven. We worden opgeroepen om ons te richten op de vrede van God, die er ís, altijd, ook in…

Lees verder

Oogsttijd

Er staat een appelboom in onze tuin. Ik kreeg hem bij mijn afscheid van de Paaskerk in Amstelveen en we plantten hem in Kralingen. Dit jaar droeg hij voor het eerst overvloedig vrucht.…

Lees verder

Maand van de schepping

‘Dimitrios I, van 1972 tot 1991 oecumenisch patriarch van Constantinopel, riep in 1989 de datum van 1 september uit tot een dag van gebed voor de schepping. Het orthodoxe kerkelijk jaar begint…

Lees verder

Vrome vrouwen (deel II)

Het is een uitdaging om bij een dienst passende liederen te vinden die geschreven zijn door een vrouw. Normaal letten we er niet op wie een lied geschreven heeft. We…

Lees verder

Vrome vrouwen (deel I)

Deze zomer is het zomerthema ‘Vrome vrouwen’.…

Lees verder

Een overweging voor Keti Koti

Woonplaats van de Eeuwige Ooit stond ik…

Lees verder

Heilzame verwerking van het slavernijverleden

Zaterdag 25 maart is een aanzienlijke groep…

Lees verder

Raak me niet aan | Noli me tangere

‘Raak me niet aan’. Het is één van…

Lees verder

Begin

Elk jaar beginnen we de veertigdagentijd, de vastentijd. Het is…

Lees verder

Richting zoeken

Dit najaar was ik met Jochem in Wuppertal, vanwege de…

Lees verder

De tijd voor Kerst

Was in het verleden Sinterklaas hét feest waar winkeliers voor uitpakten, tegenwoordig begint het kerstfeest steeds meer die plek in te nemen. Het is lucratiever om cadeau’s onder de aandacht…

Lees verder

Gele Kabbes

“Dit is een Gele Kabbes”, zegt gids Klydel. We staan stil bij een grote woudreus in de jungle van Suriname. “Wie wil kan binnen kijken”, vervolgt hij, en…

Lees verder

Wat de toekomst brengen moge … – 10 jaar later

Tien jaar geleden kwam Caleidoscoop met een themanummer “Wat de toekomst brengen moge ” over de toekomst van de kerk. De redactie had verschillende gemeenteleden gevraagd hun gedachten te verwoorden over Protestants Kralingen in 2020. Dat jaar, 2012, was het jaar dat de Oosterkapel zou sluiten. Er waren werkzaamheden aan de Oudedijk waardoor Pro Rege en…

Lees verder

Prijs de dag voordat het avond is

Pinksteren: we zullen opnieuw horen en vieren, hoe in alle talen werd verstaan, wat de leerlingen, de vrouwen en Maria verkondigden, die de Heilige Geest hadden ontvangen. Van de dichter en predikant Jaap Zijlstra (1933-2015) zijn twee Pinksterliederen in het Liedboek opgenomen. We staan stil bij het meest sprekende lied 690: Taal op de tong.…

Lees verder

Wereldgeschiedenis en bloeiende jasmijn

Ieder jaar in mei raken de verhalen over de verwoesting van Rotterdam door het bombardement en de brand die daarop volgde me weer. Sommigen in onze gemeente hebben het als kind meegemaakt. Anderen hebben er zelf geen herinneringen aan, maar zijn elders opgegroeid omdat hun ouders moesten vluchten. Hun verhalen maken mij ervan bewust hoe…

Lees verder

U zij de glorie

Geen Pasen zonder het lied ‘U zij de glorie’. Wat is dit een enorm geliefd lied. We hopen het komende Pasen met elkaar te kunnen zingen. Hopelijk…

Lees verder

De liefde van Christus beweegt de wereld

In de zomer van 2022 vindt de elfde assemblee van de Wereldraad van Kerken plaats. Christenen uit ongeveer 350 kerken en meer dan 110 landen komen bij elkaar om hun hoop voor onze wereld te delen en uit te dragen. Dat gebeurt al meer dan 70 jaar, een assemblee wordt eenmaal in de zeven jaar…

Lees verder

Troost

In 2017 was Michael Ignatieff  * gevraagd om in Utrecht een lezing te geven over rechtvaardigheid en politiek in het Bijbelboek Psalmen, in een bijzondere concertreeks van alle 150 psalmen (getoonzet door verschillende componisten) door het Nederlands Kamerkoor. Toen hij daarna naar de muziek van de psalmen luisterde, onderging hij een intense ervaring. ‘De muziek was…

Lees verder

Zegenrijk

Wat wens je elkaar toe, net over de drempel van 2022? Een voorspoedig nieuwjaar klinkt minder vanzelfsprekend dan voorheen. De pandemie hangt voorlopig nog als een schaduw over ons heen, om rekening mee te houden. Met alle gevolgen die dat heeft. Voor onze bewegingsvrijheid, voor ons welzijn, voor vele sectoren in onze maatschappij. Voorspoed…

Lees verder

Welkom op de mottendeken

Vele eeuwen hebben kunstenaars hun beste talen­ten gegeven om de mooiste en ontroerendste geboortetaferelen in de kerstnacht weer te geven. Altijd was hun streven, om de liefde en het heil van God, zichtbaar in het kind Jezus over te brengen bij ons, de kijkers. Om ons uit te nodigen om naar binnen te stappen…

Lees verder

Ten paradijze geleiden u de engelen

Ik heb het altijd een ontroerende én intrigerende zin gevonden, de openingszin van het ‘In paradisum’. Dit is wat je iedereen toewenst wiens leven op aarde ophoudt. Het drukt het verlangen uit dat overleden geliefden verder gedragen worden waar wij hen moeten loslaten. In de Katholieke traditie wordt het ‘In paradisum’ tijdens de requiemmis…

Lees verder

Wat heb jij over voor de toekomst?

Patriarch Bartholomeus (van de oosters orthodoxe kerken), paus Franciscus en aartsbisschop Welby (van de Anglicaanse kerk) deden een gezamenlijke oproep om het klimaat en de toekomst van deze wereld te redden. In Glasgow wordt van 1 tot 12 november de klimaattop gehouden. Niet eerder werkten deze kerkleiders samen, niet eerder werd zo’n dringende oproep richting…

Lees verder

De grammatica van de hoop

Het is niet met elkaar te rijmen. Een priester die vermoord wordt door de man aan wie hij onderdak biedt. Het gebeurde onlangs in Frankrijk. De dader was een Rwandese asielzoeker die een tijd in de gevangenis had gezeten omdat hij brand had gesticht in de kathedraal van Nantes. Na zijn vrijlating onder voorwaarden had…

Lees verder

De kerk opnieuw uitvinden

We leven in een tijd waarin de kerk almaar minder vanzelfsprekend en almaar onbekender voor de samenleving wordt. Er zijn postcode­gebieden waarin nog maar zo weinig PKN-leden zijn, dat deze mensen aangeraden wordt lid of gastlid te worden bij een andere kerk, of met elkaar een huisgemeente te vormen. In onze stad heeft de kerk…

Lees verder

Gedeeld verleden

“Gedeeld verleden, gezamenlijke toekomst”, heet de werkgroep die jaarlijks in Rotterdam de herdenking voorbereidt van de afschaffing van de slavernij op 1 juli 1863. Rondom de herdenking wordt in de Hoflaankerk een viering gehouden die wordt voorbereid door mensen uit kerken met veel Surinaamse of Caribische leden en uit onze Protestantse Gemeente Kralingen. In die…

Lees verder